Deze newsletter is er om jou, en de mensen om je heen: in je bedrijf of thuis, eraan te herinneren dat JIJzelf verantwoordelijk bent voor die YAY!

Iedere week breng ik jou een stukje van mij, om jou dichterbij jouw YAY te brengen.

🏝️ Je vriendin appt in paniek. Ze weet niet of ze deze zomer naar Italië of Portugal moet. Jij denkt vooral: vakantie? Dit jaar zit dat er financieel gewoon niet in.

😴 Op kantoor klaagt je collega over gebroken nachten van zijn vierjarige. Jij denkt: serieus? Mijn baby sliep na zes weken al door.

🚗 Je manager twijfelt hardop of hij een Audi of BMW als nieuwe leaseauto moet kiezen. Jij krijgt niet eens je OV volledig vergoed.

🏋️‍♀️ Je buurvrouw baalt dat haar HYROX tijd niet sneller was dan vorige keer. Jij kijkt naar de spiegel en denkt vooral dat die bierbuik er maar niet af gaat.

En eerlijk, we doen dit ook op wereldschaal. Wij klagen over energieprijzen terwijl ergens anders mensen vrezen voor hun leven door oorlog. Het punt vandaag is niet wie het grootste probleem heeft. Het punt is dat we dat oordeel constant maken en hierdoor echte verbinding missen.

Jouw referentiekader

Wanneer iemand zich zorgen maakt, meten we dat automatisch langs ons eigen leven. Vanuit dat perspectief lijkt het probleem van de ander al snel klein en denk je: hij of zij mag echt niet klagen. Daar zit de denkfout. We zien namelijk alleen fragmenten van de ander, nooit het hele verhaal. Psychologen noemen dit egocentrische bias: ons brein gebruikt onze eigen ervaring als standaard om situaties te beoordelen, omdat dat de snelste manier is om de wereld te begrijpen. Wat voor jou klein voelt kan voor iemand anders dus echt spanning opleveren. Denk maar eens aan hoe dat bij jezelf werkt.

• Thuiswerken leek ooit overdreven. Tot je zelf lange reistijden, jonge kinderen of een zieke ouder hebt en flexibiliteit ineens logisch wordt.

• Die collega die om half vijf vertrekt leek een relaxed schema te hebben. Tot je zelf ontdekt hoe school, opvang en werk een logistieke puzzel zijn.

• Rugklachten lijken simpel. Tot je zelf door je rug gaat en zelfs je sokken aantrekken lastig wordt.

Zonder diezelfde ervaring lijkt iets klein. Met ervaring wordt het ineens begrijpelijk. Zo verschuift je referentiekader door wat je meemaakt. Je zult nooit exact hetzelfde perspectief hebben als iemand anders. Dat besef is stap één.

Zodra je oordeelt stop je met luisteren 👂️ 

Het moment dat jij besluit dat het probleem van de ander niet serieus is gebeurt er iets interessants. Je stopt met luisteren. Je hoofd schakelt over naar vergelijking.

• Hij krijgt die hypotheek niet rond terwijl hij toch een prachtig huurhuis heeft.

• Zij klaagt over werkdruk terwijl ze maar vier dagen werkt. 

• Hij baalt van zijn bonus terwijl jij blij zou zijn met de helft.

Het gevolg is dat je het verhaal van de ander niet meer hoort. Je hoort alleen nog je eigen referentiekader. Op de werkvloer gebeurt dit continu. Leiders die denken dat medewerkers zich aanstellen. Medewerkers die denken dat managers geen idee hebben hoe zwaar het werk is. En buiten de werkvloer gebeurt hetzelfde. Terwijl de ironie is dat iedereen eigenlijk hetzelfde wil: gehoord worden.

Oordeel is afgunst

Als jij structureel denkt dat anderen niet mogen klagen omdat zij het beter hebben dan jij, is de vraag misschien niet of hun probleem klein is. De vraag is wat dat oordeel over jou zegt. Afgunst is een menselijk. In kleine oergroepen moest je continu inschatten hoe jouw positie was ten opzichte van anderen: wie had meer voedsel, meer status of meer invloed, en moest je samenwerken, je aanpassen of juist competitie aangaan om zelf te overleven. Die vergelijking riep automatisch afgunst op, omdat dat signaal gaf dat iemand anders iets had wat voor jouw overleving of positie waardevol kon zijn.

In moderne samenlevingen vertaalt die vergelijking zich vaak naar irritatie. Je hoofd maakt razendsnel een verhaal: waarom lukt het hem wel en mij niet? Het gesprek verschuift ongemerkt van luisteren naar vergelijken. Het probleem van de ander wordt daardoor automatisch kleiner gemaakt.  Erkennen dat hun zorg echt is, betekent misschien ook erkennen dat hun leven toch minder perfect is dan jij dacht. Oops, dat horen we vaak al niet meer. 🫠 

Klagen of zorgen? 

Hier zit een belangrijk onderscheid: klagen of zorgen. Klagen is passief. Hetzelfde verhaal, geen beweging, geen intentie om iets te veranderen. Slachtofferschap voelt comfortabel, maar geeft geen YAY. Je wijst naar omstandigheden of anderen, in plaats van te kijken naar wat wél kan en eigenaarschap te nemen.

Echter, het leven is namelijk niet altijd YAY. Shit happens. De wereld is niet volledig maakbaar. Oprechte zorgen zijn iets anders. Iemand zit ergens echt mee. Vertragen, voelen en overleggen helpt dan. Onderzoek laat zien dat het delen van zorgen het zenuwstelsel kalmeert. Verbinding activeert stoffen zoals oxytocine die stress dempen en vertrouwen vergroten. Een ander perspectief (zonder oordeel) kan je zelfs dus juist helpen om je zorgen beter te begrijpen of anders te bekijken. Voor deze echte verbinding is het wel nodig je oordeel te parkeren en werkelijk te luisteren. 

✍️ Opdracht

Let deze week eens op deze zin. "Hij of zij mag echt niet klagen". Betrap je jezelf op die gedachte? Pauze. Check drie dingen:

1. Luister ik echt?

2. Hoe vergelijk ik met mijn eigen leven?

3. Heeft deze persoon een mening nodig, of gewoon iemand die luistert?

Wil je het gesprek kantelen. Stel dan één vraag: Wil je even gehoord worden of wil je mijn mening?

Want uiteindelijk is het simpel. Iedereen wil soms gewoon even gehoord worden. En daar begint meer begrip, beter leiderschap en meer YAY.

YAY it’s Tuesday! 🚀

Meer van dit? Volg mij op Instagram | Linked-in of neem een kijkje op de website.