Deze newsletter is er om jou, en de mensen om je heen: in je bedrijf of thuis, eraan te herinneren dat JIJzelf verantwoordelijk bent voor die YAY!

Iedere week breng ik jou een stukje van mij, om jou dichterbij jouw YAY te brengen.

Wat niet mag is het allerleukste 😈

Je kent ze wel. Die mini-momenten waarop je brein zegt: “Ach kom op… dit kan best.”

🚦 Even snel oversteken door rood, want er komt toch niks aan.

⏰ “Ik ben er over 5 minuten” en je bent er over 12.

🎁 Toch even dat relatiegeschenk in je tas, want “dat doet iedereen”.

🧾 Die ene lunch toch declareren, want “het was werkgerelateerd genoeg”.

🏃‍♀️ Bij sport nét een stukje afsnijden, want je traint toch hard.

Het zijn geen bankovervallen. Het zijn kleine overtredingen. En precies daarom voelen ze zo… leuk. Alsof er ergens in jou een 8-jarige opstaat die zegt: “Hihi, ik kom ermee weg.” 😇 Alleen: jouw bedrijf is geen kleuterklas. En jouw team is niet je oppas. Dus wat doen we met die menselijke neiging om regeltjes net een beetje te buigen?

Waarom het zo lekker voelt 😈

Die kick is logisch. Iets doen wat net niet mag, is spannend en onvoorspelbaar. En ja: je brein wil vooral veiligheid en voorspelbaarheid. Dat is energiezuinig en geeft rust. Maar als iets ‘stout’ of onverwacht is én het voelt veilig (laag risico, jij hebt controle), dan wordt het extra prikkelend. Denk aan een achtbaan: je brein weet dat je vastzit en dus veilig bent, en juist daarom kan het genieten van de spanning. Bij kleine regelovertredingen werkt dat hetzelfde: het is nét spannend, maar niet écht gevaarlijk, en dat maakt het belonend (dopamine-shot). 

Daar komt nog iets bij: autonomie. Regels voelen vaak als controle van buitenaf. On oerbrein vertaalt dat naar inperking. Dus als jij een regel ombuigt, voelt dat als vrijheid terugpakken. En ja: er zit ook een mini-gevoel van slimheid in. “Kijk mij eens handig zijn.” Grenzen testen is een oud mechanisme. Als kind leer je veiligheid en invloed door te kijken waar de randjes zitten. Dat mechanisme verdwijnt niet omdat je ouder wordt en een managementfunctie hebt. Kortom: dat speelse “ik doe het tóch” is menselijk—en in het klein kan het zelfs grappig zijn. Maar binnen een team verliest dit mechanisme z’n charme: het verschuift van speels naar sluipend en het ondermijnt verantwoordelijkheid. Want zodra ‘regels buigen’ normaal wordt, wordt ‘afspraken dragen’ optioneel.

Regeltjes maken we voor kinderen. 

Hier zit het kantelpunt. Regeltjes worden opgelegd. Ze gaan vaak over controle. Dat leidt tot minimaal voldoen, creatief omzeilen en wachten tot iemand er wat van zegt. En dit gebeurt niet alleen in teams; ook thuis, in vriendschap en in sport zie je het: als iets voelt als ‘moeten’, gaat er ergens een innerlijke puber aanstaan. Regels roepen dan ook snel dat pubergedrag op: “Waarom? Van wie?” Afspraken werken anders. Die gaan over gedeelde verantwoordelijkheid en onderling vertrouwen. Je maakt ze samen, of je maakt de bedoeling glashelder: waarom doen we dit zo? En precies daarom nodigen ze uit tot volwassen gedrag. Dan krijg je een groep, relatie of gezin dat zelf verantwoordelijkheid draagt, ook als jij even niet in de buurt bent.

Stop met politie spelen 👮‍♂️🚫

Veel leiders denken: als ik maar genoeg regels maak, wordt het vanzelf netjes. Alleen: dan wordt je organisatie vooral vindingrijk in het omzeilen. Regeldruk creëert regelgedrag; mensen mikken op “net genoeg” en stoppen met zelf nadenken, zeker als jij alles dichttimmert en controleert (micromanagement). Leiderschap is niet nóg een protocol. Leiderschap is helderheid: wat is hier de standaard, waarom is die belangrijk, wat doen we als we ’m niet halen, en wie pakt dat op (hint: niet altijd jij). En ja, dat betekent ook dat je de consequenties laat landen waar ze horen, zodat iemand zélf corrigeert en oplost wanneer hij of zij ervoor kiest een afspraak niet na te komen.

Stapel jij regeltjes zodat je later kunt zeggen: “Ja, ik had toch gezegd dat het zo moest”? Nou, dat kweekt geen verantwoordelijkheid, dat kweekt vooral gelijk-halen. Verantwoordelijkheid ontstaat pas als jij het heldere gesprek voert en mensen aanspreekt op afspraken. Verstop jij je achter regeltjes, en laat je het aanspreken liggen omdat je discomfort uit de weg gaat? Dan laat jij óók jouw kant liggen: jij kiest geen duidelijkheid, geen follow-up, geen consequentie—dus waarom zou een ander zich dan wél aan de afspraak houden? En nog eentje: als jij hierin geen verantwoordelijkheid toont, welk voorbeeld geef je dan? Je krijgt geen volwassen team, gezin of vriendengroep als jij onbewust kleuterklas-management draait. Regeltjes zijn als dat bordje “Niet op het gras lopen”—prima bordje, totdat niemand zich eigenaar voelt van het gras. 😏

Opdracht

Kies één regel of irritatie die steeds terugkomt (op werk, thuis, sport of in vriendschap).

Schrijf ’m uit in vier bullets:

• Wat gebeurt er nu, feitelijk?

• Wat is de impact (op resultaat, sfeer, vertrouwen of snelheid)?

• Welke afspraak willen we wél, in één zin met “omdat”?

• Hoe borgen we dit: wat doen we als het misgaat, en wie spreekt aan?

Maak het concreet. Niet: “We doen beter ons best.” Wel: “We starten om 08:30. Wie later is, meldt vooraf en regelt zelf wat er gemist is.”

En dan de kern: leef de afspraak. Elke keer. Korte discomfort nu, échte YAY later.“Wat niet mag is het allerleukste” geldt prima voor een extra bitterbal en “nog één aflevering”… maar in je team is het vooral een dure hobby. 😉 YAY it’s Tuesday! 🚀

Meer van dit? Volg mij op Instagram | Linked-in of neem een kijkje op de website.